ALDIZKAKO ZAPARRADAK
Ezer baino lehen, meteorologia-ikasgai bat. Ez dira gauza bera zaparrada edo aldizkako prezipitazioa. Nahiz eta biak euri-itxuran erortzen diren zerutik, ez dira gauza bera. Ez ditugu nahastu behar.
Prezipitazioak ez dira lurrazalean jarraituak izaten, nahiz eta horiek sortzen dituen hodeia gutxi-asko jarraitua izan. Prezipitazioek iraun bitartean hodeien artean ez dago ostarterik. Bere hasiera eta amaiera ez dira bat-batekoak.
Zaparradak bat-batean hasi eta amaitzen dira, eta normalean aldaketa azkarrak izaten dituzte prezipitazioaren intentsitatean. Zaparraden ur-tantak beste prezipitazio-mota batzuetakoak baino handiagoak dira.
Argi dago? Nik uste dut astearte edo martitzenean, azaroak 25, jasan genuena aldizkako zaparradak izan zirela, baina kontrakoa uste duenak ere arrazoi izango du. Ez zen egunik aproposena izan txangoan irteteko, baina Jose Cruz Bilbokoa bertokoa denez, eta gainerakook ere bai, bere deiari “o clock” erantzun genion, eta 50 bazkide inguru Mariaren Bihotzaren Plazan elkartu ginen, hark bakarrik egin dezakeen moduan maitasun guztiarekin prestatu zigunaz gozatzeko.
Nire kasuan, eta San Anton eta inguruetara joan behar dudan bakoitzean egiten dudan bezala, San Mamesen jaitsi nintzen metrotik, eta tranbia hartu nuen Sabino Aranan, bertan igo eta eserita Bilbo eder eta politaz goza baitezaket lurgainean, euria egin ala ez.
Besteekin elkartzeko, Erriberako Merkatuko geltokian jaitsi eta izen bereko zubia zeharkatu nuen. Bertatik, Martzanako bizilagunen errebindikazio-kartelak ikusi ahal izan nituen, zeinetan ostalaritzako lokal batzuetako bezeroek terrazetan egiten duten zarata salatzen baitzuten.
Eta, nire kasuan ere, (barkamena eskatzen dut nire pertsonarengan ardazteagatik eta hitz ematen dut ez dudala berriro egingo) oso osagai emozional indartsua zegoen, nire haurtzaroan Mariaren Bihotzaren ikastetxe hartara joan nintzelako, urte batzuk eman nituelako hango ikasgeletan, eta berriz ere sartu nahi nuelako han barrura hainbestetan sartu nintzen atetzar hartatik. Jakina, haren barrualdea ez zen berdina, eta ez zegoen sotanadun gizonik ere nire zain. Ez nuen penarik sentitu, espero nuena zen. Nostalgia bakarrik.
Gure gidari eta zaintzailearen seinaleari erantzunez, gutxi gorabehera uniformeak ziren bi taldetan banatu ginen. Batzuk Berreginen Museoa dagoen antzinako eliza klaretarrerantz joan ginen, eta beste batzuk “kaiolaren” erraietan topatutako frantziskotarren komentuaren aurrietarantz ―geroago aipatuko ditugu horiek― bideratu ziren, eta esan ikasleok “kaiola” deitzen geniola jolaserako erabiltzen genuen patio edo jolastokiari, burdin hesiz inguratuta zegoen-eta.
Han bai, eliza desakralizatuan shock bat izan nuen gertatutako aldaketagatik, nahiz eta ezagutu nituen Ereñoko marmol gorria zuten koloma edo zutabeak, beirateak eta apur bat gutxiago erdiko kupula, nik korutik ikusi ohi bainuen ikastetxeko Eskolaniakoa izateagatik.
Arte Berreginen Museoa hiriko zaharrenetakoa da, 1927an sortu baitzen hiriko kultur eskaintza osotzeko eta Arte Ederretako ikasleei ikasten laguntzeko.
Sortu zenetik, museoak hainbat egoitza izan ditu, behin betiko Mariaren Bihotzaren eliza neogotikora iritsi arte. Esparru horrek giro berezia ematen die hango lanei, erakusketa nagusia garai batean tenplu izandako lekuan baitago ikusgai. Museo honen bultzatzaileek hasieratik erreproduzitu edo berregin nahi zituzten obren kalitatea lehenetsi zuten kantitatearen aurrean. Hala, lehenengo lanak Madrildik iritsi ziren, besteak beste: David (Verrocchio), Spinario edo Arantzadun Haurra, Belvedereko Tortsoa… Ondoren, Europako museoen erreplikak iritsi ziren, hala nola, Vatikanotik Laokoon eta haren semeak etorri ziren, edo Apolo Belvederekoa, eta Parisko Louvretik Venus Miloskoa eta Samotraziako Garaipena.
Asko ez luzatzeko, esango dut Bizkaiko hiriburuko museorik zaharrenetakoa dela, eta bertan klasiko handien lanak topa daitezkeela, kalitate apartekoak, zeinen originalak Europako museorik onenetan dauden. Irudi batek mila berba edo hitzek baino gehiago balio duenez, hemen uzten ditut ikusgai dauden lanen lagin batzuk, denak eskaiolazko kopiak, baina jatorrizko lanek dituzten neurri eta xehetasun guztiekin. Bikainak.
Lekua oso espazio irekian dago egokituta, alboko beirateek eta oso modu estrategikoan jarritako argizuloak ematen dioten argitasun handiarekin. Era berean, jatorrizko elizaren beirateek, bertan mantendu direnek, kolore ikusgarria ematen diote, hormetako kolore gorri laranjaren ondoan.
Azalpen txiki batzuk emango zizkigun gidaririk izan ez genuenez, Juan Carlos Ruiz de Villak, ikastetxe zahar hartako pertsonaia garrantzitsuen anaia eta loba zen aldetik, haiek kontatutakoaren pintzelkada anekdotiko txiki batzuk eman zizkigun, eta Javier Campok, ikasle ohi legez, elizaren banaketa eta koruaren eta organoaren kokapena orduan zelakoa zen azaldu zuen.
Berehala, txandakatze azkar bat egin genuen beste taldearekin, kopuru berekoa edo antzekoa, eta hurbil dagoen Mariaren Bihotzaren plazako aztarnategira joan ginen gu. Han Frantziskotarren komentu bat egon zela eta, geroago, Karlistaldietan, Alfontso Printzearen kuartela egon zela jakina zen arren, 2006an, beste barik, plaza birmoldatzen hasi ziren, eta orduan, kata edo lagin-zulo batzuk egin zituztenean, aztarna arkeologikoak agertzen hasi ziren.
Aurkikuntzen garrantzia ikusita, indusketekin jarraitu zen, eta, ondorioz, aipaturiko kuartelaren eta komentuaren zati batzuk aurkitu ziren, baita komentua baino lehenagoko egitura batzuk ere. Hirugarren fasean, ekintza-eremua handitu zuten, klaustroetako bat (bi izan ziren) eta elizaren zati handiena topatuz. Han bai, gidari bat izan genuen, eta ikusten ari ginen lekuari buruzko azalpen egokienak eman zizkigun, garai hartako argazki eta planoen laguntzaz, egoera hobeto ulertzeko baliagarri izan zitzaizkigunak.
Ez naiz gehiago luzatuko. Bakarrik aipatuko dut merezi duela ikustera joatea, hainbeste harrotzen gaituen, eta arrazoiz harrotu ere, gure historiaren zati bat baita. Komentuak, zeinaren aurri edo hondakinak ikusten ditugun gaur egun, eman zion izena kaleari, Bizkaiko eraikin erlijioso garrantzitsuenetako bat zelako eta garai hartako pertsonaiarik esanguratsuenek lurperatuak izateko leku egokitzat aukeratu zutelako, gaur egun ondo ikusten den moduan.
Handik irten ginenean, etengabea zen aldizkako zaparrada. Gogoratzen genuenez, hala egiten zuen gazte ginela, “Bilboko ura” zen, zaparrada handia. Beraz, gehienok Erriberako Merkatura jaisteko erabakia, egokia, hartu genuen, eta han tranbia hartu genuen “Euskalduna”n jaisteko, hotelaren ondoan. Hain zuzen ere, hoteleko jatetxean ginen elkartzekoak izena emanda zeuden gainerakoekin; aspaldi elkar ikusi ez zuten lagunak legez, haiei bostekoa eman eta eseri egin ginen, egokitu zitzaigun egun goibelerako oso egokia zen menua dastatzeko.
Azkar eta eraginkortasunez zerbitzatu ziguten bazkaria. Plater batetik bestera ez zen ia etenaldirik izan, eta jakiak egoera ezin hobean zeuden merezi bezala dastatzeko. 91 pertsona izan ginen, mahai biribiletan, mahai bakoitzean 8; lankideak izan zirelako lan-bizitzan ezagunenak zitzaizkigunak agurtu eta haiekin harremana eguneratzeko aukera izan genuen, eta besteak berriz lehen aldiz ezagutzeko aukera.
Azkenburukoetan, Elkarteko presidente jaunak berba batzuk esan zizkigun, laburra izan zen, eta eskertu genion hori, eta Argazki Lehiaketako sariak banatu ziren (aditua ez naizen arren, horretarako Javi Muñoz daukagu, ausartu egingo naiz eta aurten aurreko urteetan baino askoz kalitate hobeagokoak izan direla esango dut) eta “in situ” zozkatutako opariak izan genituen.
Beti legez, eskerrak eman nahi dizkiot egun hau posible izan delako (ez diot publizitaterik egingo, puztu egiten baita), aholku batekin: otoitz laburrak eta luzeak eskain diezazkioket Begoñako Amatxorentzat, hurrengo aldietan, eta otoitzak direla medio, eguraldi hobearekin saritu gaitzan.
Egun goibel, euritsu eta freskoa. Oso bisita interesgarriak eta ezezagunak. Bilkura osasungarria. Otordu zaporetsua. Bazkaloste animatua. Egun ederra.
©Javi Campo
2025/11/28
