Notarioaren erantzuna: Hipoteka-mailegu berriak. Zer aldatu da?


Joan zen ekainaren 16an sartu zen indarrean higiezinen kreditu-kontratuak arautzen dituen Legea, hipoteka-maileguen arauketa eraberritzen duena. Lege hau Europako Erkidegoko 2014ko Zuzentarau bat betetzeko egin da; honek Europar Batasuneko kide diren estatuak hipoteka-merkatua arautzera behartzen ditu, mailegu-kontratuen gardentasuna eta ulerkuntza indartzeko eta alderdi kontratatzaileen artean oreka handiagoa lortzeko, azken urteotan pairaturiko esperientzia kontuan izanda.

Legearen izena hain da generikoa ezen ematen baitu aditzera era guztietako maileguei aplikatu behar zaiela; baina ez da horrela.
Aplikagarria izan dadin, funtsezko eskakizun bat bete behar da: maileguan pertsona fisiko batek esku hartu behar du, bai zordun gisa (mailegu-hartzaile), bai fidatzaile (abal-emaile) lez, edo hipotekaturiko higiezinaren jabe (hipotekatzaile) bezala.
Gainera, bigarren baldintza bat eskatzen da, hau da, mailegua bermatzen duen hipotekak bi helburu hauetako bat izatea: edo etxebizitza baten edo bizitegi-erabilera duen beste edozein higiezinen ─garajeak eta trastelekuak barne─ gainekoa izatea, edo maileguaren helburua lursailen edo eraikitako edo eraikitzeko dauden eraikuntzen gaineko jabetza-eskubideak eskuratzea edo kontserbatzea izatea.

Ikusten denez, legeak hipoteka-mailegu gehienei eragiten die, baina batzuk kanpo geratzen dira, adibidez, pertsona juridikoei (sozietate, elkarte eta abarri) emandakoak, edo bizitegi ez diren higiezinen (lonja, industria-nabe, …) gainekoak, edo enpresa-helburu bat dutenak (merkataritza-inbertsio bat finantzatzea, etab.), betiere ez badu horietan pertsona fisiko batek esku-hartzen abal-emaile edo hipotekatzaile gisa, zeren eta, horrela bada, Lege honen menpe baitaude.

Legearen helburu nagusia da hipoteka-mailegu bat eskatu gura duenak ahal duen informazio guztia izatea kontratatuko duen produktuari buruz, eta informazio hori behar hainbat aurrerapenez eskuratzea, zehatz-mehatz aztertu eta beste kreditu-erakunde batzuek eskaintzen dutenarekin alderatu ahal izan dezan.
Helburu hau betetzeko Legeak aginduzko arau batzuk ezartzen ditu, ezinbestean errespetatu beharrekoak eta bezeroarentzat ukaezinak direnak.

Honela, lehenik, kreditu-erakundeek obligazioa dute bezero izan daitezkeenei (eta, hala badagokie, baita fidatzaile eta hipotekatzaileei ere) egoki azaltzeko mailegu bat kontratatzeak berekin dituen eskubideak eta betebeharrak, eta hori ondo egiteko, gai honetan bereziki prestaturiko pertsonak izan behar dituzte. Gainera, kontratatu aurretik, erakundeak zenbait agiri eman behar dizkio, hauetan zehaztuz eskainitako maileguaren ezaugarriak: zenbatekoa, itzulketa-epea, interes-tasa eta hobari posibleak, amortizazio-koadroa, aplika daitezkeen komisioak, alde bakoitzari ordaintzea dagozkion gastuak, etab.
Paraleloan, dokumentazio hori berori bezeroak aukeraturiko notarioari bidali behar dio erakundeak, baliabide telematiko seguruen bidez, emate-data jasota gera dadin era frogagarrian.

Bezeroak aztertzeko eta hausnartzeko aski denbora izango duela bermatzeko, Legeak debekatu egiten du hipoteka-maileguaren eskritura izenpetzea, maileguari buruzko aipatu dokumentazioa ematen zaionetik gutxienez hamar egun natural igaro arte. Gainera, eskritura egin aurretik, bezeroak (eta, hala badagokie, baita fidatzaile eta hipotekatzaileek ere) ezinbestean agertu behar du hautaturiko notarioaren aurrean, honek akta egin dezan, bertan egiaztatu eta jasota lagatzeko bete direla izapide guztiak.

Beraz, akta horretan –beranduenik mailegu-kontratua sinatzeko ezarritako egunaren aurreko egunean egin behar delarik– notarioak egiaztatu behar du bezeroak jaso duela Legeak eskatzen duen dokumentazio guztia, baita zein egunetan jaso duen ere, gutxieneko hausnarketa-epea, hamar egun naturalekoa, errespetatzen dela bermatzeko. Gainera, bezeroarekin batera, honi eman dizkioten dokumentuen edukia berrikusi behar du, eta dokumentu horien osagai diren atalak azaldu behar dizkio, baita bezeroari sortzen zaizkion zalantzak argitu eta itaun edo galderei erantzun ere; azkenik, bezeroak test bati erantzun behar dio notarioaren aurrean, erakusteko ondo-ondo ulertzen duela hipoteka-mailegu bat kontratatzeak inplikatzen duena. Aktaren emaitza positiboa baldin bada, mailegua biharamunetik aurrera formalizatu ahal izango da; baina, notarioaren iritziz, ikusten bada bezeroa ez dela gai kontratatu behar duen produktua ulertzeko, ezingo litzateke formalizatu mailegu-eskritura. Zeinahi dela ere bere emaitza, aktak ez du batere kosturik bezeroarentzat, doakoa baita.

Amaitzeko, ez dago zalantzarik hipoteka-maileguen kontratazioari gardentasun handiagoa ematea lortuko duela sistema berriak; hala ere, ordainetan, izapide handiagoak eskatuko dizkie bezeroei, notarioaren aurrera bi bider joan beharko baitute, eta ez behin bakarrik orain arte bezala.

Leioa Udal Aldizkaritik hartutako dokumentua eta Rodolfo J. Soto Fernández Leioako notario jaunaren baimenarekin

Utzi iruzkina

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude