Gure herrialdeari hain lotuta dagoen pikareska, batzuek kritikatua eta beste batzuek, aldiz, goraipatua, arima pobre eta xume baina bihotz eta keinu zintzoen babeslekua izan zen. Jateko ere ez zuten pertsonak, zurrumurruetatik eta epaietatik bizirik irauten saiatzen zirenak, inguruko miseriaren aurrean bizitzan euren burua defendatzeko irudimen handiko pertsonak, makurtu gabe bizitzeko gai zirenak. Horien adibide dira Tormesko itsumutila edo Quevedoren El Busconeko kapare txiroa. Hau, gose zela eta, jateko ordua igaro ondoren, etxeko atearen jartzen zen zotz bat hortz artean zuela, bazkaldu zuenaren plantak egiteko, haren bizikideek ikus zezaten.
Historiarik berrienak Escalanteko fraideen komentu bati buruz hitz egiten digu, Garizuma garaian haragia jateko gogoa zutenak, eta hori debekatua zegoen garai hartan, eta are gehiago erlijiosoak izanik. Fraideetako bati Chon bat (txerria) inguruko padurara botatzea bururatu zitzaion. Txerriak pare bat egun eman zituen han igeri egiten, lokatz artean, fraideetako batek lantza batekin uretatik atera zuen arte, esanez: arraina jatea ez da bekatua! Irudikapena bizirik irauteko.
Duela gutxi, lagun batek kontatzen zidan ikasketa lagun oso alfer bat zuela. Batzuetan, bere logelan egoten zen eta bonbilla kentzen zuen, argirik ez zuela eta, ikasteko modurik ez izateko. Bere aita sartzen zenean, gizon ona, argiaren etengailuari ematen dion baina, jakina, argia ez zen pizten. Gizon onak semeari esaten zion: hartu dirua eta zoaz bonbilla berria erostera, ikasi ahal izan dezazun. Semeak bonbilla erostera zihoalako plantak egiten zituen, bere bonbilla garbitu eta berriz ere jartzen zuen lanparan. Bazuen argia, ez zuen bonbilla berririk erosten, eta diruarekin geratzen zen. Aita engainatzen zuen.
Esan dezakegu hemen hasi zela nolabait ustelkeria eta engainua etxean, gertukoei eta lagunei iruzur egiten!
Gaur egun gure politikari batzuek eta euren burua Gerente txartela duten enpresari deitzen duten batzuek gaurkotuago, indartsuago eta munta handiagokoak egin dute, lapurretak eta iruzurrak oro har eginez, aldi berean aingeruzko inozentzia aurpegiarekin etikaren eta zintzotasunaren aldarriak botatzen dituztelarik. Herritarrek harrituta entzuten dituzten bitartean, ahalkegabekeria eta lotsagabekeria horri sinesgarritasunik eman gabe, XXI. mendeko Pikareska, diote batzuek.
Ez, ez, jaunak! Eskrupulo gutxiko pertsonen lotsagabekeria eta maltzurkeria baino ez da.
Emaiguzu gaur egun honetako ogia, ez gaitzazu utzi tentaldian erortzen baina atera gaitzazu gaitzetik. Dio Otoitz gorenak.
AMEN
2026/07/14
Juan Carlos Ruiz de Villa
